Złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości to dla przedsiębiorcy jedna z najtrudniejszych decyzji biznesowych. Warto jednak wiedzieć, że sąd nie zawsze ogłasza upadłość, nawet jeśli dłużnik jest niewypłacalny. Jedną z najczęstszych przyczyn oddalenia wniosku jest tzw. ubóstwo masy upadłości. Co to oznacza w praktyce i jakie niesie konsekwencje dla przedsiębiorcy oraz wierzycieli?
Poniżej wyjaśniamy to krok po kroku.
Dlaczego sąd bada majątek dłużnika?
Po wpłynięciu wniosku o ogłoszenie upadłości sąd w pierwszej kolejności sprawdza, czy majątek dłużnika pozwala na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Chodzi przede wszystkim o:
- wynagrodzenie syndyka,
- opłaty sądowe,
- koszty administracyjne postępowania.
Jeżeli majątek przedsiębiorcy nie wystarcza nawet na te podstawowe wydatki, sąd uzna, że prowadzenie postępowania byłoby ekonomicznie nieuzasadnione.
Podstawa prawna oddalenia wniosku o upadłość
Art. 13 ust. 1 Prawa upadłościowego – ubóstwo masy upadłości
Zgodnie z art. 13 ust. 1 Prawa upadłościowego sąd musi oddalić wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli majątek dłużnika nie wystarcza na pokrycie kosztów postępowania.
Mówimy wówczas o ubóstwie masy upadłości, czyli sytuacji, w której:
- wartość majątku jest równa lub niższa od kosztów postępowania,
- brak realnej szansy na zaspokojenie wierzycieli.
W praktyce oznacza to, że żaden z wierzycieli nie odniesie korzyści, a samo postępowanie generowałoby wyłącznie koszty.
Art. 13 ust. 2 – majątek obciążony zabezpieczeniami
Wniosek może zostać oddalony również wtedy, gdy:
- majątek formalnie wystarcza na koszty,
- ale co najmniej 1/3 jego wartości jest obciążona zabezpieczeniami, takimi jak:
- o hipoteka,
- o zastaw rejestrowy,
- o przewłaszczenie na zabezpieczenie.
Sąd ocenia wówczas, czy po sprzedaży niezabezpieczonej części majątku możliwe będzie
sfinansowanie postępowania. Jeśli nie – wniosek zostanie oddalony.
Art. 13 ust. 3 – tzw. klauzula bezpieczeństwa
Prawo upadłościowe przewiduje jednak istotny wyjątek. Zgodnie z art. 13 ust. 3, wniosek nie
może zostać oddalony, jeżeli istnieje uzasadnione przypuszczenie, że:
- dłużnik dokonał wcześniej czynności bezskutecznych (np. sprzedaż majątku rodzinie),
- możliwe jest ich skuteczne podważenie (skarga pauliańska, art. 527 k.c.),
- odzyskany majątek pozwoli pokryć koszty postępowania i częściowo zaspokoić wierzycieli.
Co istotne – nie trzeba udowadniać skuteczności tych działań, wystarczy je
uprawdopodobnić. Dla zabezpieczenia kosztów sąd może nałożyć zaliczkę.
Jak sąd ocenia majątek dłużnika w praktyce?
Ocena masy upadłości nie ogranicza się wyłącznie do gotówki. Pod uwagę brane są m.in.:
- nieruchomości,
- maszyny i środki trwałe,
- udziały i papiery wartościowe,
- patenty, licencje, znaki towarowe,
- wierzytelności i roszczenia.
Jednocześnie – zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego – prawa trudne do spieniężenia, wymagające wysokich nakładów lub obarczone dużym ryzykiem, mogą zostać pominięte przy ocenie opłacalności postępowania.
Skutki oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości
Dla przedsiębiorcy (dłużnika)
Oddalenie wniosku oznacza, że:
- postępowanie upadłościowe w ogóle się nie rozpoczyna,
- przedsiębiorca unika kosztów syndyka,
- nie uzyskuje ochrony przed egzekucjami.
W praktyce może to prowadzić do sytuacji, w której kilku komorników prowadzi równolegle
egzekucję, co dodatkowo pogarsza sytuację finansową firmy.
Dla wierzycieli
Wierzyciele muszą:
- dochodzić roszczeń indywidualnie,
- samodzielnie wszcząć postępowania egzekucyjne,
- ponosić ryzyko bezskutecznej egzekucji przy ubogim majątku dłużnika.
Co zrobić po oddaleniu wniosku? – praktyczne rekomendacje
Dla wierzycieli:
- jak najszybciej rozpocząć egzekucję komorniczą,
- zgromadzić dokumenty dotyczące majątku dłużnika,
- rozważyć skargę pauliańską lub inne środki ochrony wierzytelności.
Dla przedsiębiorcy:
- przeanalizować możliwość restrukturyzacji przedsiębiorstwa,
- rozważyć negocjacje i ugody z wierzycielami,
- w określonych przypadkach sprawdzić, czy możliwa jest upadłość konsumencka (po zakończeniu działalności).
Potrzebujesz pomocy?
Oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości nie musi oznaczać końca możliwości prawnych.
Każda sytuacja wymaga indywidualnej analizy majątku, zobowiązań i ryzyk prawnych.
Jeżeli potrzebują Państwo:
- oceny zasadności wniosku o upadłość,
- wsparcia w restrukturyzacji firmy,
- ochrony przed egzekucją komorniczą,
- zapraszamy do kontaktu z naszą kancelarią restrukturyzacyjną.
